Şekil-1: UCTE Üyesi Ülkeler

Union for the Co-ordination of Transmission of Electricity" (UCTE-Avrupa İletim Sistemi İşletmecileri Birliği) 1950 yılından itibaren faaliyette bulunan bir kuruluş olup 24 Avrupa Ülkesinden 29 İletim sistem İşletmecisi bu kuruluşa üyedir. 50 yıllık ortak aktivite enterkonnekte elektrik iletim sisteminin kaliteli bir şekilde senkron paralel işletmesi konusunda UCTE’yi dünyada lider konumuna getirmiştir (http://www.ucte.org). UCTE’ye üye ülkeleri gösteren şema Şekil-1’de verilmiştir.

UCTE bugün yaklaşık 450 milyon insana hitap eden, 2006 yılı sonu itibariyle 2530 TWh, 391 GW puant güce sahip bir senkron blok olup 630 GW kurulu güce sahiptir.

Uluslararası enterkonneksiyonlardan maksimum faydanın sağlanabilmesi için ülkemizin önceliği Avrupa ülkelerinin yer aldığı UCTE sistemi ile senkron paralel çalışmaktır. Böylece enterkonneksiyonlarla bağlanarak senkron paralel işletilen elektrik sistemlerinin yedek paylaşımı ve Avrupa İç Pazarına katılım ile daha ekonomik, kaliteli ve güvenilir hizmet verilmesi amaçlanmaktadır.  

Alt Çalışma Grubunca hazırlanan Teknik Şartnamede öngörülen sistem analizlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla “Türkiye Elektrik Sisteminin UCTE Elektrik sistemi ile Senkronizasyonu için ilave Teknik Çalışmalar” (Complementary Studies for the Synchronisation of the Turkish Power System with UCTE System) Projesi (1. Proje) geliştirilmiştir. 20 Ekim 2005 tarihinde resmen başlatılan projenin amacı Türkiye Elektrik Sisteminin UCTE sistemi ile senkron paralel işletilmesi için gerekli teknik şartların ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesidir. Çalışmalar UCTE üyesi İletim sistem işletmecileri Konsorsiyumu tarafınca gerçekleştirilmiş olup bunlar RWE TSO (Almanya), RTE (Fransa), E-ON (Almanya), HTSO (Yunanistan), NEK (Bulgaristan) ve HEP TSO (Hırvatistan) tarafınca yürütülmüştür. Çalışmalarda UCTE üyesi iletim sistem işlemecilerine ilave olarak TEİAŞ (Türkiye) ve EKC de (Sırbistan-Karadağ) yer almıştır. Çalışmalar “Statik Analizler” ve Stabilite Analizleri” olmak üzere iki grup halinde yürütülmüştür. Statik Analizler bölümü HTSO, Stabilite Analizleri bölümü ise RWE TSO liderliğinde yürütülmüştür.  RWE TSO ayrıca Proje liderliğini de yürütmüştür. Toplam 1.500 milyon € bütçeye sahip Proje’nin %10’u UCTE tarafınca kalan kısmı ise Türkiye’nin AB katılım öncesi yardımlar kapsamında AB Komisyonu hibe kredisinden karşılanmıştır.

• Türkiye sisteminin UCTE sistemine enterkonneksiyonu için gerekli işlemleri yürütmek,
• Hazırlanan raporları değerlendirmek, ünite testlerini izlemek,
• Sözleşmeleri hazırlamak ve burada yer alacak önlemlerin yerine getirilmesini izlemek
• İzole ve deneme paralel çalışma testlerini yapmak, sonuçlarını değerlendirmek, nihai raporu hazırlamak ve onay için UCTE Yönlendirme Komitesine sunmaktır.

Kısaca özetlemek gerekirse “Türkiye’nin UCTE Bağlantısı” Proje Grubu Türkiye elektrik sisteminin UCTE sistemi ile bağlantısı kapsamındaki tüm çalışmaları UCTE adına takip etmekle sorumlu olacaktır.

1. Proje kapsamındaki Teknik Analizler tamamlanmış olup 20 Nisan 2007 tarihinde Final Rapor hazırlanmıştır. Gerçekleştirilen çalışma neticesinde Türkiye’nin UCTE elektrik sistemine senkron paralel bağlantısı 2 adet ön koşulun yerine getirilmesi kaydıyla FİZİBIL bulunmuştur. Bu koşullar:

• Türkiye elektrik sisteminde mevcut olan Frekans salınımlarının giderilmesi
• Paralel çalışma ile birlikte ortaya çıkması beklenen bölgeler arası düşük frekansdaki salınımın (0.15Hz) sönümlendirilmesidir.

Bu iki sorunu çözme amacı ile “UCTE ile Senkron Paralel İşletme İçin Türkiye Elektrik Sistemi Frekans Kontrol Performansının Rehabilitasyonu” projesi (The rehabilitation of the frequency control performance of Turkish power system for synchronous operation with UCTE) (2.Proje) geliştirilmiştir. 2. Projenin amacı “Frekans kontrol performansı ve stabilite konularında Türkiye elektrik sisteminin UCTE sistemi ile senkron paralel işletmeye hazırlanması” olarak belirlenmiştir. Bu projenin bütçesi 2.5 Milyon € olup Proje finansmanı Türkiye’nin AB katılım öncesi yardımlar kapsamında AB Komisyonu hibe kredisinden karşılanacaktır. Projeye aşağıda belirtilen kuruluşların katılmaktadır.

• UCTE üyesi sistem işletmecileri
• RWE (Almanya)
• ESO (Bulgaristan)
• Swissgrid (İsviçre)
• HTSO (Yunanistan)
• RTE (Fransa)
• TERNA (İtalya)
• EMS (Sırbistan)
• Üniversiteler
• Rostock Üniversitesi (Almanya)
• Varna Üniversitesi (Bulgaristan)
• Roma Üniversitesi (İtalya)
• TEİAŞ
• EÜAŞ
• TÜBİTAK
• Türkiye elektrik sistemindeki önemli santrallerin kontrol sistem üreticileri

2. Proje kapsamında düzenlenen 29 Haziran 2007 tarihindeki Başlangıç Toplantısı ile çalışmalar başlatılmış olup halen yürütülmektedir. İkinci projeyi yürüten konsorsiyum en son toplantısını 5 Şubat 2008 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirmiştir.